گرمابه :

حمام یا گرمابه محلی برای شستشوی اساسی تن، سر، صورت و غسل می­باشد. جایگاه بهداشت و پاکیزگی در فرهنگ ایرانی و اسلامی بسیار برجسته و آشکار است. حمام­های سنتی علاوه بر نقش اصلیشان در پاکیزگی، محل انجام آیین­ها، سنت­ها و رسومات زیادی نیز بوده است. حمام­های قدیمی از دو بخش کوچک و بزرگ به ترتیب شامل قسمت‌هایی همچون جلو خان، سردر ورودی، هشتی، راهروهای ارتباطی، سربینه، میان در، گرم خانه، خزینه، صفه شاه نشین، اتاق نظافت، تون، گربه رو (چپیله)، دستک، برف انداز، جام خانه و چاه خانه تشکیل شده­اند. البته دو فضای اصلی در حمام‌های قدیمی به ترتیب، سربینه و گرم خانه می‌باشد.

سربینه، فضای اول حمام، رختکن و جای آماده شدن برای استحمام یا خروج از حمام بوده، مهم‌ترین و زیباترین فضای حمام است، فضایی وسیع و پر تزیین با گنبدی بزرگ و حوضی در میان، در اطراف فضای میانی ، سکوهایی برای استراحت مراجعین است که برای ورود به آن‌ها، باید از چند پله بالا می‌رفتند و پاها را قبل از ورود در حوض‌های روی سکوها می‌شستند، بیشترین تزیینات حمام، همیشه در رخت کن یا بینه است. کف بینه و غرفه‌های اطراف آن معمولاً سنگی است.

گرم خانه در حمام، محل اصلی استحمام و جای مشت و مال است که خزینه از ملحقات آن بشمار می­رود. گرم خانه، محل شستشو و تطهیر بدن می‌باشد. گرم خانه اغلب فضایی ساده‌تر از بینه است که گوشه‌هایی برای نشستن و شستشو دارد. خزینه آب گرم و حوض آب سرد و فضاهایی خصوصی‌تر برای استحمام در مجاورت گرم خانه قرار دارد. روشنایی گرم خانه از نور گیرهای سقفی تأمین می‌شود. نورگیرهایی با شیشه‌های عدسی مانند وجود دارد تا نور کافی وارد حمام شده و داخل حمام دیده نشود.

ورودی حمام و نیز فضای بین بینه و گرم خانه را که میان در نامیده می‌شود به نوعی با پیچ و خم بسیار طراحی می‌کردند که جلو تبادل مستقیم حرارت و رطوبت را بگیرد و هوای بیرون حمام به بینه و هوای بینه به گرم خانه و بالعکس به سهولت منتقل نشود. کل حمام را برای حفظ گرمای درونی آن، معمولاً پایین‌تر از سطح زمین و درون خاک می‌ساخته‌اند.

فضاهای پشتیبانی یعنی فضاهای مربوطه به تأمین آب و حرارت حمام مثل تون یا آتشگاه و انبار هیزم، که تون محل افروختن آتش در پشت گرم خانه و خزینه قرار داشته و از بیرون حمام به آن وارد می‌شوند.